Katarzyna Grochola

(ur. 1957) pisarka i felietonistka. Jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich autorek tak zwanej literatury kobiecej. Wyspecjalizowana w pewnej odmianie romansu, przebojem wdarła się do księgarń. Jej powieści (zwłaszcza seria Żaby i anioły) utrzymywały się na szczytach list sprzedaży.

Czytelniczki zagłosowały na jej książki pieniędzmi i za nic miały głosy krytyki literackiej. Przez wydawców Grochola reklamowana była jako polska Helen Fielding, a bohaterka Żab i aniołów, Judyta, jako odpowiedź na Bridget Jones. Ten chwyt promocyjny miał pomóc w sprzedaży, narobił jednak zamieszania, ponieważ Judyta i Bridget nie mają zbyt wiele wspólnego ze sobą: różnią je stan cywilny, pochodzenie, doświadczenia, dzietność oraz otoczenie. Judyta po rozwodzie wyjeżdża poza granice wielkiego miasta, siedliska wszelkiego zła, buduje dom, osiedla się, zapuszcza korzenie w trosce o siebie i córkę; Bridget zaś jest niezamężną dziewczyną, która boi się stabilizacji i dobrze czuje się tylko w rytmie wielkiego miasta. „Singielka” (słowo to na przełomie ubiegłego i obecnego wieku zrobiło karierę, wyparło obarczoną negatywnymi skojarzeniami „starą pannę”) w obu przypadkach (Judyty i Bridget) znaczy co innego. Postać zbudowana przez Helen Fielding przełamuje stereotypy związane z „wiekiem balzakowskim” i koniecznością zamążpójścia. Katarzyna Grochola zaś pokazała, że życie kobiety rozwiedzionej nie kończy się, a młodość nie ma wiele wspólnego z metryką. Oszałamiająca kariera Żab i aniołów ma swoje źródło nie tylko w wartości literackiej; flirtując z konwencją chick-litu Grochola pokazała, że tekst literacki może spełniać różne funkcje: pocieszać, radzić, nawoływać do zdrowego rozsądku, dyskutować (w podstawowym wymiarze) ze zjawiskami społecznymi. Bohaterki Grocholi są rozważne i romantyczne zarazem: dostrzegają niebezpieczeństwa czyhające w baśniowych scenariuszach (pocałowana żaba nie przemienia się w księcia), zakochują się, ale i biorą odpowiedzialność za swoje życie i decyzje, zarabiają pieniądze i zyskują niezależność finansową, walczą nie tylko o własny pokój, ale nawet dom.

Kolejne powieści Grocholi i przynosiły zyski finansowe, i pomagały zwracać uwagę na trudne sprawy. Trzepot skrzydeł, powieść z 2008 roku, była potężnym narzędziem wspomagającym kampanie przeciw przemocy domowej. Choć Katarzyna Grochola próbuje utrzymywać w swoim zasięgu istotną, konserwatywną grypę czytelniczek, to jej powieści mają potencjał emancypacyjny.

Olbrzymia popularność powieści Grocholi przyniosła jej rozpoznawalność wykraczającą poza granice księgarń i Dyskusyjnych Klubów Książki. Media szybko zareagowały na to wyjątkowe zjawisko. Dwie części cyklu Żaby i anioły, czyli Ja wam pokażę! z 2001 roku i Nigdy w życiu! z 2004 roku zostały zekranizowane (Ja wam pokażę! wyreżyserował w 2004 roku Ryszard Zatorski, scenariusz napisała Ilona Łepkowska, a w rolę Judyty wcieliła się Danuta Stenka; Nigdy w życiu! w 2006 roku wyreżyserował Denis Delić, scenariusz napisali Cezary Harasimowicz i Katarzyna Grochola, Judytę zagrała Grażyna Wolszczak; na potrzeby TVP zrealizowano rok później serial, w którym Judytą została Edyta Jungowska). Katarzyna Grochola wzięła też udział w programie „Taniec z gwiazdami” (TVN, 2010). Sympatia czytelniczek i widzów doprowadziła pisarkę do półfinału turnieju.

Katarzyna Grochola z czasem przeszła na pozycję klasyczki wśród twórczyń polskiej literatury popularnej, swoistego autorytetu – umiejętnie godzi role pisarki i celebrytki.

Bibliografia

Powieści:

  • Przegryźć dżdżownicę, Warszawa: Wydawnictwo Do.,, 1997
  • Nigdy w życiu! (tom I serii Żaby i anioły), Warszawa: Libros – Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media, 2001
  • Serce na temblaku (tom II serii Żaby i anioły)Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2002
  • Ja wam pokażę! (tom III serii Żaby i anioły), Warszawa, Wydawnictwo W.A.B., 2004
  • Osobowość ćmy, Warszawa, Wydawnictwo Autorskie, 2005
  • A nie mówiłam! (IV tom serii Żaby i anioły), Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2006
  • Trzepot skrzydeł, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2008
  • Kryształowy Anioł, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2009
  • Zielone drzwi, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2010
  • Makatka (współautorka: Dorota Szelągowska), Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011
  • Houston, mamy problem, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2012
  • Trochę większy poniedziałek, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2013
  • Przeznaczeni, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2016

Zbiory opowiadań

  • Podanie o miłość, Warszawa: Wydawnictwo Prószyński i S-ka, 2001
  • Zdążyć przed pierwszą gwiazdką, Warszawa: Wydawnictwo Agora  2002
  • Upoważnienie do szczęścia, Warszawa: Wydawnictwo Prószyński i S-ka, 2003
  • Trochę większy poniedziałek, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2013
  • Zagubione niebo, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2014

Rozmowy z Andrzejem Wiśniewskim, psychoterapeutą

  • Związki i  rozwiązki miłosne, Warszawa: Dom Wydawniczy EGO, 2002
  • Gry i zabawy małżeńskie i pozamałżeńskie, Warszawa: Wydawnictwo Autorskie, 2006

Tłumaczenia:

bułgarski:

  • Nikoga veče! [Nigdy w życiu!], tłum. Desislava Nedâlkova, Sofia: IK Kolibri, 2004


czeski:

  • Už nikdy! [Nigdy w życiu!], tłum. Stachová Helena, Praha: Academia, 2003
  • Já vám ukážu! [Ja wam pokażę!], tłum. Helena Stachová, Praha: Academia, 2004


litewski:

  • Niekados! [Nigdy w życiu!], tłum. Lidija Malakauskienė, Vilnius: Presvika, 2003
  • Niekados! [Nigdy w życiu!], tłum. Dalia Saukaitytė, Vilnius: Svajoniu Knygos, 2008
  • Sugipsuota širdis [Serce na temblaku], tłum. Dalia Saukaitytė, Vilnius: Svajoniu Knygos, 2009


macedoński:

  • Nikogaš poveke! [Nigdy w życiu!], tłum. Aneta Todevska, Skopje: Makedonska Rêč, 2009


niemiecki:

  • Die himmelblaue Stunde [Nigdy w życiu!], tłum. Monika Cagliesi- Zenkteler, München: W. Heyne, 2003
  • Allererste Sahne [Serce na temblaku], tłum. Monika Cagliesi- Zenkteler, München: W. Heyne, 2004


rosyjski:

  • Serdce v gipse [Serce na temblaku], tłum. L.Katrečko, Moskva: AST: Jermak, 2003
  • Nikogda v žizni! [Nigdy w życiu!], tłum. L.Katrečko, Moskva: AST, 2003
  • Garantiâ na sčast'e [3 pierwszych fragm.: Upoważnienie do szczęścia; Nigdy się nie poddam ; Zdążyć przed pierwszą gwiazdką], tłum. È. V. Serebrâkova, Moskva: AST: LÛKS, 2005
  • Ja vam pokažu! [Ja wam pokażę!], tłum. L.Katrečko, Moskva: AST: AST MOSKVA: Tranzitkniga, 2005


ukraiński:

  • Nìkoli v žittì! [Nigdy w życiu!] tłum. Andrìj Bondar, Kiïv: Naš Čas, 2008
  • Serce na perev'âzi [Serce na temblaku], tłum. Andrìj Bondar, Kiïv: Naš Čas, 2009
  • Â vam pokažu! [Ja wam pokażę!], tłum. Andrìj Bondar, Kiïv: Naš Čas, 2010


węgierski:

  • Nyalogatom a sebeimet [Nigdy w życiu!], tłum. Brigitta Petrovszky Lajszki, Budapeszt: Európa K., 2005


wietnamski:

  • Xin cach dàn ông! [Nigdy w życiu!], tłum. Thu Lê Bá, Hà Nôi: Nhà Xuât Ban Hôi Nhà Văn, 2008


włoski:

  • Mai piu in vita mia [Nigdy w życiU!], tłum. Barbara Delfino, Siena: Berbera, 2006