Joanna Bator

#
  • fot. Krzysztof Dubiel

(ur.1968) prozaiczka , publicystka, wykładowczyni uniwersytecka. Pierwszą książką w jej dorobku była publikacja naukowa: Feminizm, postmodernizm, psychoanaliza (2001). Rok później Bator wydała swoją pierwszą powieść zatytułowaną Kobieta. Jednak powszechne uznanie krytyki i czytelników przyniosła jej dopiero trzecia książka Japoński wachlarz (2004), zbiór reportersko-eseistycznych zapisków, będący plonem dwuletniego pobytu autorki w Japonii. To oryginalne dzieło, uhonorowane nagrodą im. Beaty Pawlak, stało się klasycznym przewodnikiem po japońskiej kulturze i obyczajowości.

Po kilku latach milczenia pisarka pokazała zupełnie nową twarz jako autorka dwuczęściowej powieści, której akcja rozgrywa się w miejscu urodzenia autorki  i obejmuje kilkadziesiąt lat: od czasów II wojny światowej po współczesność. Choć Piaskowa Góra (2009) i Chmurdalia (2010) określane są przez krytykę mianem sagi rodzinnej, to klasyfikację tę należy traktować tylko umownie. Pierwszoplanowymi bohaterami Piaskowej Góry są wprawdzie członkowie rodziny Chmurów, ale autorka uzupełnia ich historię o losy sąsiadów, mieszkańców bloku zwanego Babelem, czy przyjaciół. Tendencja ta narasta jeszcze w drugiej części dyptyku, w której młoda Dominika Chmura opuszcza rodzinne miasto i przemieszcza się po świecie, a spotykanym przez nią ludziom przydzielone zostają osobne narracje. W ten sposób autorka zupełnie uwalnia się od czasoprzestrzennych ograniczeń.  Trudno też na jej dyptyk nałożyć jakikolwiek gorset gatunkowy, gdyż  łączy on w sobie m.in. powieść historyczną, społeczno-obyczajową, wspomnianą już sagę, traktat antropologiczny czy utopię. Trudno też mówić o tym, że druga powieść to sequel pierwszej, różnią się one bowiem stylem. Tym, co spaja je w całość jest sposób obrazowania, poczucie humoru autorki oraz fakt, że w charakterystyce swoich bohaterów  wykorzystuje narzędzia naukowe, uciekając jednak konsekwentnie od naukowego języka.  Potwierdzeniem niekwestionowanego talentu epickiego Joanny Bator stały się nominacje do najbardziej prestiżowych nagród literackich: Nike i Nagrody Literackiej Gdynia (obie za Piaskową Górę).

Bibliografia

  • Feminizm, postmodernizm, psychoanaliza, Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2002
  • Kobieta, Warszawa: Twój Styl, 2002
  • Japoński wachlarz, Warszawa: Twój Styl, 2004
  • Piaskowa Góra, Warszawa: W.A.B., 2009
  • Chmurdalia, Warszawa: W.A.B., 2010
  • Japoński wachlarz. Powroty, Warszawa: W.A.B., 2011
  • Ciemno, prawie noc, Warszawa: W.A.B., 2012
  • Rekin z parku Yoyogi, Warszawa: W.A.B., 2014
  • Wyspa łza, Kraków: Znak, 2015
  • Rok królika, Kraków: Znak, 2016

Tłumaczenia:

francuski:

  • Le Mont-de-Sable [Piaskowa Góra], tłum. Caroline Raszka-Dewez, Lausanne: Les Editions Noir sur Blanc, 2014

hebrajski:

  • Piaskowa Góra, tłum. Ilay Halpern, Keter Books, 2012

macedoński:

  • Piesoczna planina [Piaskowa Góra], tłum. Aneta Todewska, Skopije: Makedonska Riecz, 2013
  • Tiemno, rieczisi nok [Ciemno, prawie noc], tłum. Aneta Sapeta, Skopje: Makedonikja Litera, 2015

niemiecki:

  • Sandberg [Piaskowa Góra], tłum. Esther Kinsky, Berlin: Suhrkamp, 2011, 2014

serbski:

  • Mračno da skoro je noc [Ciemno, prawie noc], tłum. Jelena Jović, Belgrad: Korektura Booka 2016

ukraiński:

  • Piszczana Gora [Piaskowa Góra], tłum. Natalka Sniadanko, Lwów: Astroliabija, 2015

węgierski:

  • Homokhegy [Piaskowa Góra], tłum. Péter Hermann, Budapest: Magvető, 2011
  • Homokfelhő [Chmurdalia], tłum. Herman Péter, Budapeszt: Magvető, 2014.
  • Szinte éjsötét [Ciemno, prawie noc], tłum. Hermann Péter, Budapeszt: Magvető, 2016