Literatura

2018
Aleksandra Wójcik, Maciej Zdziarski

Dobranoc, Auschwitz

Śmierć była normą, a nie nieszczęściem. Dzieci, które nauczyły się chować przed doktorem Mengele, nie płakały z bólu, gdy były poddawane eksperymentom, ani z żalu po mordowanych na ich oczach najbliższych. Wiedziały, że za płacz się umiera. To właśnie one są bohaterami reportażu Dobranoc, Auschwitz autorstwa Aleksandry Wójcik i Macieja Zdziarskiego.

Więcej
2018
antologia

Inne światy

Historia w naszych czasach też podlega ekonomii popkultury. Istnieją epoki atrakcyjniejsze, pakiety skojarzeń bardziej pociągające, sposoby na pokazanie treści historycznych uważane za lepsze niż inne, trafiające w serca większej liczby odbiorców; przynajmniej do kolejnego obrotu koła czasu. W taką żyłę, nerw z trendami, trafił ostatnio Jakub Różalski. „Inne światy” to antologia inspirowana jego obrazami.

Więcej
2018
Urszula Zajączkowska

minimum

Za czasów mitologicznych drzewa umiały mówić. Mówiła, a raczej śpiewała gałąź na dziobie statku Argonautów. Gadał wróżebnie święty dąb w Dodonie. Drzewa miały człowiekowi niejedno do powiedzenia. Nic dziwnego: mieszkały w nich driady, które nieraz wolały ludzi od natrętnych satyrów. Potem drzewa zamilkły. Zamilkła cała przyroda. Urszula Zajączkowska, poetka i botaniczka – reprezentantka nauk przyrodniczych, a więc nieludzkich – należy do tych, którzy udzielają jej głosu.

Więcej
2018
Tobiasz Piątkowski, Marek Oleksicki

Bradl. Tom 2

Chociaż komiks Marka Oleksickiego i Tobiasza Piątkowskiego ma tytułowego bohatera, Bradl nie wysuwa się jakoś szczególnie na pierwszy plan tej wojenno-konspiracyjnej opowieści. Gdyby tak było, wybijałby się na pierwszy plan okładek obydwu tomów wspólnego wydawnictwa Muzeum Powstania Warszawskiego i Egmontu. Ale w Bradlu najistotniejszy jest koncept autorów na formułę wojennej opowieści. I trzeba przyznać, że formuła ta jest co najmniej zaskakująca.

Więcej
2018
Anna Kamińska

Wanda

Wanda Rutkiewicz była wielokrotnie portretowana i wspominana, szczególnie przy okazji rozmaitych rocznic. Jej podobizna znalazła się na znaczku pocztowym, jej imieniem nazywano szkoły i ulice. Poświęcono jej piosenkę, parę książek i filmów oraz monodram. Sama była też współautorką kilku książek i filmów. Po obejrzeniu dokumentów o niej lub z jej udziałem pozostaje obraz mocno kontrowersyjnej, egoistycznej i zmierzającej po trupach do celu osoby. Miny wspinaczy unikających negatywnych wypowiedzi o zmarłej mówiły znacznie więcej niż słowa. Czy po tym wszystkim kolejna publikacja ukazująca się ćwierć wieku po zaginięciu Wandy Rutkiewicz miała szansą wnieść coś nowego do obrazu naszej najwybitniejszej himalaistki? Okazuje się, że jak najbardziej tak.

Więcej
2018
Waldemar Bawołek

Echo słońca

Waldemar Bawołek uprawia prozę artystyczną. Jest to pojęcie z gatunku vintage, nikt by się teraz w Polsce (a i na świecie) nie przyznał, że coś takiego robi. A Bawołek tak, on jest artystą słowa, jest nim przede wszystkim.

Więcej
2018
Wojciech Wencel

Polonia aeterna

W najnowszym zbiorze wierszy Polonia aeterna Wojciecha Wencla – podobnie jak w Epigonii czy wcześniej De profundis – źródłem inspiracji literackiej dla poety jest romantyzm. Świadomie podejmuje on dialog z dziewiętnastowieczną tradycją, aby wykazać jej żywotność w naszym „tu i teraz”.

Więcej
2018
Włodzimierz Mędrzecki

Kresowy kalejdoskop. Wędrówki przez Ziemie Wschodnie Drugiej Rzeczypospolitej 1918-1939

W polskiej historiografii i literaturze pięknej Kresy zajmują miejsce szczególne. Już samo brzmienie tego słowa przywołuje obrazy unieśmiertelnione choćby przez Mickiewicza czy Sienkiewicza. Mit wschodnich ziem Rzeczypospolitej jest tym silniejszy, że tereny te odpadły od Polski po II wojnie światowej. Lwów, Wilno, Brześć, Łuck, Kamieniec Podolski – wszystkie te ośrodki znalazły się pod panowaniem Związku Sowieckiego, a teraz są częścią nowych organizmów państwowych, które powstały po transformacji ustrojowej: Litwy, Białorusi, Ukrainy. Mit Kresów zawiera w sobie również myśl o przyjaznej koegzystencji wielu narodów, w tym polskiego, a w jego najbardziej uproszczonym wydaniu zapomina się, że oprócz Polaków mieszkał tam ktoś jeszcze.

Więcej
2018
Artur Grabowski

Am (dziennik z drugiej strony)

Na Am (dziennik z drugiej strony) Artura Grabowskiego złożyły się obserwacje i wrażenia bohatera (porte-parole autora) z pobytu w Stanach Zjednoczonych, gdzie pracował jako wykładowca akademicki. Krótkie zapiski o charakterze notatek diarysty, sprawiające nierzadko wrażenie „wydartych” z własnego wnętrza, mówionych do siebie, są nie tylko konstatacją rzeczywistości widzialnej, ale również (a może przede wszystkim) głęboką introspekcją bohatera-narratora, wrażliwego intelektualisty.

Więcej