Literatura

fot. Fabryka Słów

Jarosław Grzędowicz

(ur. 1965) – prozaik, redaktor, tłumacz.

Współzałożyciel magazynu literackiego „Fenix”, w latach 1993–2000 jego redaktor naczelny. Felietonista w „Gazecie Polskiej”, tłumacz komiksów (m.in. Star Wars).

Proza Jarosława Grzędowicza charakteryzuje się swobodną kompilacją różnych gatunków: fantasy, horroru, kryminału, powieści przygodowej, science-fiction; autor często posługuje się także ironią i czarnym humorem. Znamienne dla jego twórczości jest tworzenie odbicia świata realnego w przestrzeniach nierzeczywistych, wymyślonych, formowanie kolaży kulturowo-społecznych, czerpanie ze znanych z historii kultury mitów, symboli i konstruowanie na ich fundamencie nowego porządku.

Fabuła powieści i opowiadań Grzędowicza w dużej mierze opiera się na kontrastowaniu ze sobą światów - ziemskiego z fikcyjnym, niematerialnym. Dzieje się tak w Popiele i kurzu, którego bohater ma umiejętność wstępowania do świata zagubionych dusz. Kontrastuje też postawy i losy bohaterów, a także przestrzenie i czasy. Tak sjak w opowiadaniu Buran wieje z tamtej strony, gdzie rzeczywistość współczesnej Rosji zostaje zestawiona z sytuacją bohatera pochodzącego ze Związku Radzieckiego, który nagle znalazł się w innym wymiarze.

Najbardziej znanym dziełem w dorobku literackim Grzędowicza jest zawarta w czterech tomach powieść Pan Lodowego Ogrodu. Zarówno akcja, jak i narracja cyklu dzieją się dwutorowo: historia komandosa Vuko Drakkainena, ziemianina wysłanego na odległą planetę Midgaard prowadzona jest równolegle do losów zamieszkującego ją Filara, Władcy Tygrysiego Tronu i przyszłego cesarza Amitrajów i Kirenenów. Antropoidalni mieszkańcy planety, fauna i flora, a także tamtejsze społeczeństwo są kalką ziemskiej przyrody, religii i struktur socjologicznych. Ziemianin, w świecie którego rządzi rozum,zostaje postawiony wobec sił magicznych. Połączenie narracji subiektywnej z obiektywną, prowadzonej z perspektywy pierwszej i trzeciej osoby, określa świat przedstawiony, pozwalając jednocześnie na uczestniczenie w nim wraz z bohaterem.

Dychotomia cywilizacji uwypuklona jest również w powieści Hel-3. Główny jej bohater, Norbert, pracujący jako „iwenciarz” (zawód łączący w sobie cechy dziennikarza śledczego, YouTubera i reportera) jest dla autora pretekstem, by ukazać problem jednostki uwięzionej w społeczeństwie globalnym. W tej antyutopijnej rzeczywistości zawierają się katastroficzne obrazy schyłku człowieczeństwa, mające odbicie także w języku: nowomowie przesiąkniętej ztechnicyzowanymi zapożyczeniami z angielskiego, słowami potocznymi, nawiązaniami do wzorów z popkultury.

Pisarz jest laureatem Nagrody Elektrybałta, Nagroy Sfinks i Śląkfy. Dwukrotnie uhonorowany został Nagrodą im. Zajdla. Powieść Hel 3 zdobyła tytuł Książki Roku 2017 lubimyczytać.pl w kategorii Science Fiction.

BIBLIOGRAFIA

powieści:

  • Księga jesiennych demonów, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2003 (kolejne wydania w 2007, 2010, 2014).
  • Pan Lodowego Ogrodu tom 1, Lublin-Warszawa, Fabryka Słów, 2005 (kolejne wydania w 2009, 2012).
  • Popiół i kurz. Opowieść ze świata Pomiędzy, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2006 (kolejne wydania w 2008, 2010, 2012, 2015).
  • Pan Lodowego Ogrodu tom 2, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2007 (kolejne wydanie w 2012).
  • Wypychacz zwierząt, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2008 (kolejne wydanie w 2013).
  • Pan Lodowego Ogrodu tom 3, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2009 (kolejne wydanie w 2012).
  • Pan Lodowego Ogrodu tom 4, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2012.
  • Hel-3, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2017.

opowiadania:

  • Azyl dla starych pilotów, „Odgłosy”, 1982.
  • Twierdza Trzech Studni, antologia Rok 1984, Warszawa: Alma-Press, 1988.
  • Dom na krawędzi Światła, antologia Czarna Msza, Poznań: Rebis, 1992.
  • Śmierć Szczurołapa, antologia Białystok: Wizje alternatywne, Arax, 1990.
  • Enter – i jesteś martwy, „Fenix” nr 1[48], 1996.
  • Klub Absolutnej Karty Kredytowej, antologia Wizje alternatywne #4, Olsztyn: Solaris, 2002 oraz zbiór opowiadań Księga jesiennych demonów, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2003.
  • Księga jesiennych demonów, zbiór opowiadań, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2003.
  • Obol dla Lilith, antologia Demony, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2004.
  • Pocałunek Loisetty, antologia Małodobry, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2004 oraz zbiór opowiadań Wypychacz zwierząt, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2008.
  • Buran wieje z tamtej strony, antologia Wizje alternatywne #5, Olsztyn: Solaris, 2004 oraz zbiór opowiadań Wypychacz zwierząt, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2008.
  • Wilcza zamieć, antologia Deszcze niespokojne, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2005 oraz zbiór opowiadań Wypychacz zwierząt, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2008.
  • Farewell Blues, antologia Niech żyje Polska. Hura! t.1, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2006 oraz zbiór opowiadań Wypychacz zwierząt, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2008.
  • Zegarmistrz i łowca motyli, antologia Tempus fugit tom 1, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2006 oraz zbiór opowiadań Wypychacz zwierząt, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2008.
  • Wypychacz zwierząt, zbiór opowiadań, Lublin-Warszawa: Fabryka Słów, 2008.
  • Azyl, Fabryka Słów, Lublin-Warszawa 2017

Tłumaczenia

rosyjski:

  • Gelij-3 [Hel-3], tłum. Kirill Pleškov AST, Moskwa 2020
  • Nočnoj strannik [Pan Lodowego Ogrodu. T. 1] tłum. Kirill Pleškov AST, Moskwa 2021
  • V serdce t'my [Pan Lodowego Ogrodu. T. 2] tłum. Kirill Pleškov AST, Moskwa 2021
  • Nositel' sud'by [Pan Lodowego Ogrodu. T. 3] tłum. Kirill Pleškov AST, Moskwa 2021
  • Konec puti [Pan Lodowego Ogrodu tom 4] tłum. Sergej Legeza AST, Moskwa 2022
  • Pepel i pyl [Popiół i kurz : opowieść ze świata Pomiędzy] tłum. Kirill Pleškov AST, Moskwa 2022
  • Kniga osennih demonov [Księga jesiennych demonów], tłum. Valentina Filatova, AST, Moskwa 2023
  • Taksidermist [Wypychacz zwierząt], tłum. Kirill Pleškov AST, Moskwa 2023

ukraiński:

  • Gospodar križanogo sadu. Kn. 2, [Pan Lodowego Ogrodu. T. 2] tłum. Olena Šeremet, Kijów 2021

czeski:

  • Popel a prach [Popiół i kurz], tłum. Robert Pilch, Triton, Praga 2010
  • Pán ledové zahrady. Kn. 3 [Pan Lodowego Ogrodu. T. 3] tłum. Robert Pilch Triton, Praga 2011
  • Pán ledové zahrady. Kn. 4 [Pan Lodowego Ogrodu. T. 4] tłum. Robert Pilch Triton, Praga 2013
  • Vycpávač zvířat [Wypychacz zwierząt], tłum. Robert Pilch Triton, Praga 2014

Katarzyna Wójcik, uzupełniła MHS

Wróć