Odpływający ogród

Ida Fink
Odpływający ogród
  • W.A.B.
    Warszawa 2002
    125 x 195
    336 stron
    ISBN 83-89291-16-9
    oprawa twarda

Opowiadania Idy Fink, zebrane w całość w tomie Odpływający ogród, mają za temat pamięć o Zagładzie. Autorka posługuje się określeniami „pierwszy czas” – przed Zagładą i „drugi czas” – czas Zagłady. To rozróżnienie bardzo istotne, gdyż Fink zmierza stale do uchwycenia obrazu świata tuż „przed”. Z wielką precyzją opisuje to, co tak rzadkie w opowieściach o Holokauście – zmysłowe piękno świata. Opisy pogodnego poranka, zamglonego sadu pełnego owoców, cienia nad rzeką, stanowią próbę zatrzymania urody istnienia. Na przekór tradycji literatury Shoah, Fink przechowuje barwy, zapachy, smaki. Jej fabuły, zaczerpnięte ze wspomnień, tworzą rodzaj fikcji autobiograficznej. Często pojawiają się tu bohaterowie-świadkowie: osoby składające zeznania po wojnie, rozmówcy, ujawniający okruchy prawdy, o której udawali, że jej nie znają. Jako pisarka pierwszego pokolenia Holokaustu Ida Fink pisze – jak twierdzi – powoli i z trudem, ale nie porzuca swojego tematu. Wieś i małe miasteczka na pograniczu dawnej Polski i obecnej Ukrainy to sceneria drobnych wojennych fabuł żydowskich. Rynek, ciężarówki z gestapowcami, ukrywanie się po stodołach, dzieci, które w lot rozumieją wszystko, zanim zostaną zastrzelone, „szara, posępna rzeka” Żydów idących na śmierć. „Akcja” to termin techniczny, używany na określenie eksterminacyjnych działań Niemców wobec Żydów. Jednocześnie Ida Fink podkreśla, że wcześniej to słowo odnosiło się wyłącznie do sposobów konstruowania tekstów literackich. W jej twórczości dochodzi do świadomego utożsamienia tych znaczeń – akcje hitlerowców stają się akcją jej opowiadań.

-
Kazimiera Szczuka