Daniel Odija

#
  • fot. Kamil Gubała

ur. 1974 r., prozaik; debiutował zbiorem opowiadań Podróże w miejscu (2000), potem opublikował powieści Ulica (2001) i Tartak (2003) oraz zbiór opowiadań Szklana huta (2005); na podstawie Tartaku powstał spektakl teatralny wyreżyserowany przez Agnieszkę Olsten; nominowany do Literackiej Nagrody Nike"; mieszka w Słupsku.

Podobnie jak wielu prozaików urodzonych w latach 70., Daniel Odija wypłynął na fali zainteresowania tzw. prozą zaangażowaną, której autorzy ukazywali społeczne konsekwencje przemian ekonomiczno-politycznych w Polsce. W swojej prozie przedstawia - by posłużyć się określeniem innego młodego pisarza, Ignacego Karpowicza - Polskę be, czyli fuj” i zmagających się biedą mieszkańców miasteczek i popegeerowskich wsi. Brawurowa Ulica przybliża czytelnikowi światek ludzi żyjących przy ulicy Długiej w kiepskiej dzielnicy prowincjonalnego miasta: alkoholików, drobnych przestępców, wariatów, rozmaitych życiowych rozbitków, których rodziny od pokoleń tkwią w getcie nędzy i beznadziei, nie mając najmniejszych szans na wyrwanie się z niego. Odija pisze: Długa jest jedną z tych ulic, jakich pełno w małym mieście”. Akcja Tartaku rozgrywa się w ubogiej, popegeerowskiej wiosce, a głównym bohaterem powieści jest Myśliwski, miejscowy bogacz, właściciel tytułowego tartaku. Ale i on ponosi porażkę, bo zło, którego jest sprawcą, powraca do niego w dwójnasób, niwecząc wszelkie jego wysiłki i starania. Podobna tematyka dominuje w opowiadaniach pomieszczonych w tomie Szklana huta, w których Odija portretuje bohaterów zmagających z problemami dnia codziennego, z trudem utrzymujących się na powierzchni życia, próbujących nadać swojemu istnieniu jakikolwiek sens.
Odija nie ogranicza się jednak do kreślenia obrazków rodzajowych i precyzyjnego, często wręcz drobiazgowego, opisywania specyfiki naszego tu i teraz”. W tekstach raz po raz przełamuje konwencję realistyczną, dążąc do uogólnienia czy nawet przypowieści, co sygnalizuje choćby zacytowane zdanie z Ulicy. W ten sposób opowieści o codziennych troskach i problemach zmieniają się w historie o przemijaniu i oswajaniu go, o odwiecznym kołowrocie narodzin i śmierci, zmagań dobra ze złem; a rzeczowe opisy teraźniejszości nasycają się ulotną poezją.

Bibliografia

  • Podróże w miejscu, ZLP, Słupsk 2000.
  • Ulica, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2001.
  • Tartak, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2003.
  • Szklana huta, Wydawnictwo Czarne i Prószyński i S-ka, Wołowiec-Warszawa 2005.
  • Niech to nie będzie sen, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2008.
  • Kronika umarłych, W.A.B., Warszawa 2010.

Tłumaczenia:

niemiecki:

  • Das Sagewerk [Tartak], tłum. Martin Pollack, Wiedeń: Zsolnay, 2006
  • Auf offener Straße [Ulica], tłum. Martin Pollack, Wiedeń: Paul Zsolnay Verlag, 2012

ukraiński:

  • Tartak, tłum. Oleksandra Bojczenka, Czerniowce: Knigi XXI, 2008